Woordenlijst

  • Energie verklarende woordenlijst - A

    Aangeslotene

    Een natuurlijk persoon of rechtspersoon, die beschikt over een aansluiting op een net.

    Aansluitcapaciteit

    Het transportvermogen van de aansluiting,afhankelijk van de grootte van de hoofdzekering, zoals door een potentiële aangeslotene is aangevraagd en waarvoor het aansluittarief wordt betaald.

    Aansluitdienst

    Het verzorgen en instandhouden van een aansluiting van een afnemer. Of het verzorgen en instandhouden van een aansluiting van een net op een ander net. Tot de aansluitsdienst behoort ook het beschikbaar stellen van een meetinrichting.

    Aansluiting

    Eén of meer verbindingen tussen een net en een onroerende zaak of de verbinding tussen een net en een ander net op een ander spanningsniveau.

    Aansluitovereenkomst

    Overeenkomst tussen een aangeslotene en een netbeheerder waarin de aansluitvoorwaarden en de specifieke technische en commerciële voorzieningen met betrekking tot het netaansluitpunt en het gebruik van het net zijn opgenomen.

    Aansluittarief

    Het tarief in rekening gebracht door de netbeheerder bij een aangeslotene ter dekking van de kosten van de aansluitdienst.

    Aansluitvoorwaarden

    De technische en operationele voorwaarden waaraan een netbeheerder en een aangeslotene ten minste moeten voldoen.

    ACM

    De Consumentenautoriteit, Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) en de Onafhankelijke Post en Telecommunicatie Autoriteit (OPTA) hebben met ingang van 1 april 2013 hun krachten gebundeld in een nieuwe toezichthouder: de Autoriteit Consument & Markt (ACM). De Autoriteit Consument & Markt is een onafhankelijke toezichthouder die zich sterk maakt voor consumenten en bedrijven.

    Actieve zonne-energie

    Het gebruik van zonnestraling door installaties of machines voor het verwarmen van ruimten, heet water of het opwekken van electriciteit.

    Afnemer

    Een natuurlijk persoon of rechtspersoon die beschikt over een aansluiting op een net.

    Afschakelplan

    Plan waarin wordt aangegeven onder welke condities en op welke wijze door het afschakelen van een beperkte hoeveelheid belasting uitbreiding van een grootschalige storing in het Nederlandse elektriciteitsvoorzieningssysteem kan worden voorkomen.

    Ampere (Amp)

    Eenheid van elektrische stroomsterkte. 1 Ampere is de stroom die ontstaat over een weerstand van 1 Ohm bij een spanning van 1 Volt

    APX-ENDEX

    APX-ENDEX is naar eigen zeggen Europa’s meest vooraanstaande aanbieder van elektriciteits- en gasbeurzen voor de groothandelsmarkt. Het bedrijf opereert verschillende platformen voor zowel spot- als lange termijnhandel in Nederland, België en het Verenigd Koninkrijk.

    Sinds de oprichting in 1999 biedt APX-ENDEX handels-, clearing & settlements- en datadistributiediensten aan. APX-ENDEX biedt benchmarkdata en publiceert indexcijfers. APX-ENDEX is gevestigd in Amsterdam, Brussel, Londen en Nottingham.

    Atoom

    Moleculen zijn opgebouwd uit atomen. Een atoom is het kleinste deeltje van een scheikundig element dat nog een rol kan spelen bij chemische veranderingen. Atomen zijn opgebouwd uit nog kleinere deeltjes: neutronen, protonen en elektronen. In het atoom cirkelen de elektronen om de kern, die bestaat uit protonen en neutronen. Het atoom is het kleinste deeltje van een scheikundig element.

    Atoomenergie

    Nucleaire of atoomenergie is energie verkregen uit de kern van het atoom.

  • Energie verklarende woordenlijst - B

    Batterij

    Een voorwerp waarin energie opgeslagen kan worden en die als gevolg van een chemische reactie elektrische stroom kan produceren.

    Beschermde producent

    Een beschermde afnemer die elektriciteit, door hem opgewekt met een productiemiddel, zoals omschreven in artikel 51 van de Elektriciteitswet, teruglevert aan de vergunninghouder.

    Bijstoken

    Het proces waarbij biomassa in een conventionele energie centrale in relatief kleine hoeveelheden wordt toegevoegd en gestookt.

    Bio-energie

    Energie die is opgewekt uit plantaardig materiaal.

    Biogas

    Gas dat verkregen wordt bij de verwerking van organisch afval en dat voor energie opwekking gebruikt kan worden.

    Biomassa

    Plantaardig materiaal. Men spreekt soms wel van schone en vuile biomassa. Schone biomassa is plantaardig materiaal dat geen bewerkingen heeft ondergaan, die er bij verbranding voor zorgen dat schadelijke gassen worden uitgestoten. Vuile biomassa heeft wel dergelijke behandelingen ondergaan. Een voorbeeld hiervan is gelakt hout.

    Black-out

    Storingssituatie waarbij (een deel van) één of meerdere netten spanningsloos is.

    Black-start-voorziening

    De voorziening die benodigd is om bij een spanningsloos net de eigen energievoorziening van een productielocatie onder spanning te brengen, waarna de productie van elektriciteit kan worden hervat.

    Boiler

    Toestel voor warmwatervoorziening met een opslagreservoir.

    British Thermal Unit (BTU)

    Een meeteenheid van energie. Een Btu staat voor 252 calorieen, 1055 joule of voor 0,293 watt uur.

    Broeikaseffect

    Gassen in de atmosfeer werken als een deken rond de aarde. Warmte van de zon, die de aarde bereikt, kan daardoor niet zomaar weer verdwijnen in de ruimte. Hierdoor is de aarde leefbaar. Maar de laatste tientallen jaren wordt de deken te dik. Dit komt grotendeels door menselijke activiteiten. Er komen steeds meer gassen in de atmosfeer die warmte vasthouden. Er blijft dus steeds meer warmte hangen. Hierdoor ontstaat het ‘versterkte broeikaseffect‘, meestal kortweg broeikaseffect genoemd. Wat de gevolgen daarvan zijn, is nog moeilijk te voorspellen. Sommige gebieden zullen warmer worden, andere juist kouder. Op bepaalde plaatsen zal meer regen vallen, terwijl van oorsprong vochtige streken te kampen kunnen krijgen met droogte. Oogsten mislukken, door overstromingen raken mensen dakloos en er kan een tekort aan drinkwater ontstaan. Door het warmer worden van de aarde smelten de ijskappen. Onder andere hierdoor is in de laatste honderd jaar de zeespiegel met vijf à tien centimeter gestegen. Dit maakt met name laaggelegen gebieden als Nederland kwetsbaar.

    Broeikasgas

    Er zijn meerdere gassen die warmte vasthouden en zo bijdragen aan het broeikaseffect. De meest bekende is CO2. Door het verbranden van fossiele brandstoffen - olie, gas en kolen - voor energieopwekking brengen we CO2 (koolstofdioxide) in de atmosfeer. CO2 heeft een sterke isolerende werking. Daarnaast is er een aantal andere gassen die ook aan het broeikaseffect bijdragen. De uitstoot van deze gassen is weliswaar veel kleiner dan van CO2, maar de isolerende werking per kg is veel hoger. De voor Nederland meest relevante overige broeikasgassen zijn methaan (CH4), lachgas (N2O) en de fluorverbindingen HFK, PFK en SF6.

    Buitenlandverbinding

    Een verbinding (> 500V) tussen het landelijk hoogspanningsnet en het net van een buitenlandse netbeheerder.

  • Energie verklarende woordenlijst - C

    Calorische waarde

    De calorische waarde geeft aan hoeveel warmte er vrijkomt bij volledige verbranding van gas en is belangrijk voor het juist functioneren van apparaten die werken op gas.

    Capaciteitsplan

    Tweejaarlijks plan waarin de netbeheerder de planning en ontwikkeling van zijn net in de komende zeven jaren beschrijft.

    Celsius

    Een schaal in temperatuur gebaseerd op het vries- (0 graden) en koopunt van water (100 graden). Om graden Celsius om te zetten naar graden Fahrenheit: aantal graden Celsius, maal 9, gedeeld door 5, plus 32.

    Circuit

    De weg die een elektrische stroom aflegt. Veel elektrische circuits zijn ingewikkeld van constructie en samenstelling. Ze bevatten weerstanden transistoren, verbonden aan een of meer batterijen of andere stroomopwekkers. Computerchips werken met zeer geavanceerde circuits.

    Compressorstation

    Om de druk op peil te houden als gas over lange afstanden wordt getransporteerd wordt gebruik gemaakt van compressorstations. Deze staan om de 80 kilometer opgesteld.

  • Energie verklarende woordenlijst - D

    Deregulering

    Het proces van het wegnemen van regelgeving in branches dat leidt tot vrije marktwerking.

    Directe zonne-energie

    Bij directe vormen van zonne-energie kan men de energie van de zon onmiddellijk omzetten in bruikbare en nuttige energie.

    Duurzame energie

    Een verzamelnaam voor vormen van hernieuwbare energie die verkregen wordt uit andere dan fossiele brandstoffen. Hieronder wordt onder andere begrepen energie die uit wind, stromend water, zonnestraling en aardwarmte wordt verkregen, maar ook energie die vrijkomt bij verwerking van afval (vooral verbranding) of biomassa.

  • Energie verklarende woordenlijst - E

    Ecotax

    Belasting op energieverbruik. De ecotax (of Regulerende Energie Belasting) wordt geheven op milieu onvriendelijke energiebronnen: kernenergie en energie opgewekt uit fossiele brandstoffen. Met de ecotax probeert de overheid de scheve concurrentiepositie tussen verschillende energiebronnen recht te trekken door energiebedrijven de zgn. externe kosten mee te vertalen in prijs. Groene energie vervuilt niet en is daarom vrijgesteld van de eco-tax.

    Elektriciteit

    Elektriciteit is aanwezig in alles. Elk voorwerp bestaat uit molekulen. Molekulen bestaan uit atomen, en atomen bestaan uit neutronen, protonen en elektronen. De elektrische lading van neutronen en protonen en elektronen zijn normaal gesproken tegengesteld en heffen elkaar op. Als in een voorwerp het evenwicht tussen elektronen en neutronen is verstoord, wordt het voorwerp met elektriciteit geladen. Er is sprake van statische elektriciteit. (Zie ook: elektrische stroom).

    Elektriciteitsvoorziening

    Het totale systeem van onderling verbonden elektriciteits netten en systeem aansluitingen.

    Elektriciteitswet

    De Elektriciteitswet vormt tegen de achtergrond van de Europese regelgeving het kader voor marktwerking in de Nederlandse elektriciteitsvoorziening.

    Elektrische stroom

    Dit is een elektronenstroom waarvan de sterkte wordt gemeten met eenheden die amperes worden genoemd. Elektronen stromen via een geleider of elektrode van de van de ene plaats naar de andere plaats.

    Elektrode

    Een elektrische geleider die functioneert als fysiek transportmiddel van stroom.

    Elektron

    Elementair deeltje van het atoom. Elektronen dragen de negatieve lading van een atoom.

    Emissiereductie

    Het verminderen van de uitstoot van stoffen die een (mogelijk) schadelijk effect op het milieu hebben.

    Energie

    Wetenschappelijk gezien betekent energie de mogelijkheid om werk te verrichten dat boven de natuurlijke capaciteiten van de mens uitgaat. In het dagelijks taalgebruik wordt vaak het woord kracht gebruikt als energie bedoeld wordt. Maar kracht is eigenlijk de snelheid waarmee arbeid wordt verricht of energie wordt verbruikt.

    Enkelvoudige storing

    De uitval van een productie-eenheid of een willekeurig element in het elektriciteitsvoorzieningssysteem.

    Externe kosten

    Kosten die normaal gesproken bedrijfseconomisch niet mee worden genomen in de kostprijs berekening. De externe kosten komen normaal gesproken voor rekening van de samenleving. Een voorbeeld van externe kosten is de kosten voor het milieu die het gebruik van fossiele brandstoffen met zich meebrengen. Doel van het overheidsbeleid is de externe milieukosten toe te rekenen (o.a. d.m.v. de ecotax) aan vuile producten om zo het verbruik van vuile energie terug te dringen en duurzame energie te stimuleren.

  • Energie verklarende woordenlijst - F

    Fahrenheit

    Een schaal in temperatuur waarin het kookpuint van water ligt op 212 graden en het vriespunt van water ligt op 32 graden Fahrenheit. Om graden Fahrenheit naar graden Celsius te converteren: graden Fahrenheit, min 32, keer 5, gedeeld door 9.

    Fossiele brandstoffen

    Steenkool, bruinkool, ruwe aardolie en aardgas, die in lagen van de aardkorst ontstonden als fossiele resten van organismen die eens hebben geleefd.

  • Energie verklarende woordenlijst - G

    Gecontracteerd transportvermogen

    Het vermogen dat een aangeslotene redelijkerwijs verwacht maximaal op enig moment in het jaar verwacht nodig te hebben op zijn aansluiting.

    Generatoren

    Machines waarmee langs mechanische weg elektriciteit wordt opgewekt. Een fietsdynamo is een generator in het klein. In elektriciteitscentrales staan enorme generatoren.

    Gereguleerde nettoegang

    Ook wel: rTPA, regulated third party access. Binnen deze marktvorm hoeven bedrijven onderling niet te onderhandelen over de voorwaarden om elkaars netwerken te kunnen gebruiken. De nettoegangsvoorwaarden worden bepaald door de overheid.

    Gigawatt (GW)

    Duizend Megawatt (1.000 MW), een miljoen Kilowatt (1.000.000 kW) of een miljard Watt (1.000.000.000 watts). Een centrale met een capaciteit van 1 GW kan ongeveer een miljoen huishoudens van stroom voorzien.

    Gigawatt uur (GWh)

    De hoeveelheid stroom die in een uur geproduceerd kan worden door een centrale met een capaciteit van een gigawatt.

    Groencertificaat

    Een groencertificaat is een bewijs dat de bijbehorende hoeveelheid duurzaam opgewekte elektriciteit ook daadwerkelijk duurzaam is geproduceerd. De eigenaar van een certificaat kan op deze wijze gegarandeerd duurzame energie leveren aan de eindgebruiker. Het groencertificaat wordt door de fiscus geaccepteerd als grondslag voor de REB vrijstelling. Het groencertificatensysteem wordt beheerd door landelijk netbeheerder Tennet.

    Groene energie

    Een verzamelnaam voor vormen van hernieuwbare energie die verkregen wordt uit andere dan fossiele brandstoffen. Hieronder wordt onder andere begrepen energie die uit wind, stromend water, zonnestraling en aardwarmte wordt verkregen, maar ook energie die vrijkomt bij verwerking van afval (vooral verbranding) of biomassa.

  • Energie verklarende woordenlijst - H

    Handelsbedrijf

    Onderdeel van het elektriciteitsdistributiebedrijf dat actief is op de vrije markt. Het handelsbedrijf (ook wel leveringsbedrijf) is het aanspreekpunt voor de klant en doet alles, behalve het fysiek transporteren van energie. Deze taak wordt namelijk verzorgd door het netwerkbedrijf.

    Hoogspanning

    Spanningsniveau hoger dan 1000 V.

    Hoogtarief

    Het tarief dat gerekend wordt bij afname van energie in de piekuren, bijvoorbeeld overdag.

    Hydro-elektriciteit

    Elektriciteit die opgewekt wordt met waterkrachtcentrales.

  • Energie verklarende woordenlijst - I

    Indirecte zonne-energie

    Bij indirecte zonne-energie wordt weliswaar energie geproduceerd, maar dit gebeurt via een omweg. Golven en wind worden voor een groot deel veroorzaakt door de zon. Windenergie en waterkracht zijn daarmee indirecte vormen van zonne-energie.

    Infrabedrijf

    Het infrabedrijf (of netwerkbedrijf) is een onafhankelijke organisatie die vroeger deel uitmaakte van het regionale energiebedrijf. Het infrabedrijf verzorgt de fysieke levering van elektriciteit naar de verbruiker en is monopolist in zijn regio.

    IPCC

    Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) is een internationale organisatie die rapporten opstelt over de stand van zaken van de wetenschappelijke kennis rond klimaatveranderingen en verwante thema's.

  • Energie verklarende woordenlijst - K

    Kernenergie

    Nucleaire of atoomenergie is energie verkregen uit de kern van het atoom. Gebruikte technieken zijn kernsplitsing of kernfusie.

    Kernfusie

    Een reactie waarbij atoomkernen worden gebundeld. Er komt dan kernenergie vrij. De zon en de waterstofbom produceren door kernfusiereacties. Brandstof voor kernfusie is waterstof, dat voldoende op aarde aanwezig is. Bovendien is het product van kernfusie (helium) niet schadelijk. Er moeten echter nog veel technische problemen worden opgelost voordat kernfusie techniek in de opwekking van elektriciteit toegepast kan worden.

    Kernsplitsing

    Een reactie waarbij atoomkernen worden gesplitst. Er komt dan kernenergie vrij. Dit gebeurt in kerncentrales en in ontploffende atoombommen. Brandstoffen voor kernsplitsing zijn uranium en plutonium. Na gebruik blijft hoog radio-actief materiaal over.

    Kettingreactie

    De manier waarop in kerncentrales en atoombommen energie wordt opgewekt. De reactie wordt op gang gebracht door neutronen op een geschikte brandstof af te vuren. Bij hierop volgende reacties worden nog meer neutronen geproduceerd. Het proces herhaalt zich hierdoor vanzelf waardoor enorme hoeveelheden energie vrij kunnen komen.

    Kilowatt (kW)

    1000 Watt. Een apparaat met een stroombehoefte van een kilo Watt verbruikt per uur 1 kWh elektriciteit, per dag 24 kWh.

    Kilowatt uur (kWh)

    De hoeveelheid stroom die in een uur geproduceerd kan worden door een centrale met een capaciteit van een kilo watt. Ook is de kWh de meest gebruikelijke eenheid om het elektriciteitsverbruik in een bepaalde periode uit te drukken. Een gemiddeld huishouden verbruikt op jaarbasis tussen de 3.000 en 3.500 kWh.

    Klimaatverandering

    De veranderingen ins ons klimaat a.g.v. het broekaseffect.

    Klimaatverdrag

    In 1992 werd tijdens een conferentie van de Verenigde Naties over milieu en ontwikkeling (UNCED) in Rio de Janeiro het Raamverdrag Klimaatverandering van de Verenigde Naties gesloten (United Nations Framework Convention on Climat Change (UNFCCC)). Het wordt meestal aangeduid als: het Klimaatverdrag. De doelstelling van dit verdrag is: \"het stabiliseren van de concentratie van broeikasgassen in de atmosfeer op een zodanig niveau, dat een gevaarlijke menselijke invloed op het klimaat wordt voorkomen\". Nederland is één van de 177 landen die in de eerste helft van de negentiger jaren het Klimaatverdrag heeft geratificeerd (bekrachtigd). Het Klimaatverdrag valt onder de verantwoordelijkheid van de Verenigde Naties. Verschillende organen zorgen voor de uitvoering van het verdrag. Het belangrijkste besluitvormende orgaan is de Conference of Parties (CoP). Hieraan nemen alle ondertekenaars van het verdrag deel. Het Klimaatsecretariaat dient ter ondersteuning van het CoP.

    Kooldioxide (CO2)

    Kleurloos, geurloos en niet giftig gas. CO2 is een normaal bestanddeel van onze atmosfeer. CO2 maakt ongeveer 0,03% van de atmosfeer rond de aarde uit. Het wordt uitgeademd door mensen en dieren en door planten gebruikt bij de productie van zuurstof. Door de massale verbranding van fossiele brandstoffen komt echter zeer veel CO2 in de atmosfeer. Deze hoeveelheid verstoort het natuurlijke evenwicht en leidt tot verandering van ons klimaat.

    Koolmonoxide (CO)

    Kleurloos, geurloos en niet giftig gas. CO2 is een normaal bestanddeel van onze atmosfeer. CO2 maakt ongeveer 0,03% van de atmosfeer rond de aarde uit. Het wordt uitgeademd door mensen en dieren en door planten gebruikt bij de productie van zuurstof. Door de massale verbranding van fossiele brandstoffen komt echter zeer veel CO2 in de atmosfeer. Deze hoeveelheid verstoort het natuurlijke evenwicht en leidt tot verandering van ons klimaat.

    Koolstof (C)

    Koolstof kan worden gewonnen als natuurprodukt, maar kan ook worden gemaakt, door de onvolledige verbranding van hout (houtskool). Koolstof wordt vooral gebruikt als brandstof. Het zit opgesloten in steenkool, aardolie en aardgas. Koolstof kan ook goed gebruikt worden als neutronenvanger in kernreactoren en wordt dan gebruikt om de kettingreactie te stoppen.

    Kracht

    Kracht is de snelheid waarmee arbeid wordt verricht of energie wordt verbruikt. In het dagelijks taalgebruik wordt vaak het woord kracht gebruikt als energie bedoeld wordt.

    Kyoto protocol

    Als aanvulling op het Klimaatverdrag werd in 1997 het Kyoto-protocol aangenomen. In het Kyoto-protocol verbinden de industrielanden zich om de uitstoot van broeikasgassen in de periode 2008 - 2012 gemiddeld met 5% te verminderen ten opzichte van het niveau in 1990. Per land gelden uiteenlopende reductiepercentages. Naast CO2 (kooldioxide) tellen nu ook andere broeikasgassen mee voor de uitstootvermindering. Tot nu toe hebben 84 landen het protocol ondertekend en is het bekrachtigd door 22 landen.

  • Energie verklarende woordenlijst - L

    Laagspanning

    Spanningsniveau van 1000 V en lager.

    Laagtarief

    Het tarief, uitgedrukt in ct/kWh, voor het gebruik van het net gedurende vooraf door de regionale netbeheerder bepaalde uren tijdens welke gemiddeld een lagere belasting van het net voorkomt.

    Laaguren

    Uren van de dag waarvoor het laagtarief geldt.

    Lachgas

    Lachgas of distikstofoxide (N2O) komt met name vrij bij het opwarmen van de autokatalysator, het gebruik van de bodem in de landbouw en bij de productie van salpeterzuur en carprolactam. In 1995 was de emissie van lachgas in Nederland naar schatting 22 Mton CO2 eq. (2 Mton door verkeer, 9 Mton door landbouw, 10 Mton door industrie, 1 Mton door diverse overige bronnen).

    Lading

    Opeenhoping van elektrische energie, veroorzaakt door protonen (positieve lading) of elektronen (negatieve lading). Niet geladen voorwerpen bevatten even veel protonen als elektronen. Lading is dus eigenlijk een verstoring van evenwicht. Positief geladen voorwerpen stoten elkaar af, negatieve ook. Maar tegengesteld geladen voorwerpen trekken elkaar aan.

    Landelijk hoogspanningsnet

    De netten die bestemd zijn voor transport van elektriciteit op een spanningsniveau van 220 kV of hoger en die als zodanig worden bedreven, alsmede de landsgrensoverschrijdende netten op een spanningsniveau van 500 V of hoger.

    Leveringsbedrijf

    Onderdeel van het elektriciteitsdistributiebedrijf dat actief is op de vrije markt. Het leveringsbedrijf (ook wel handeslbedrijf) is het aanspreekpunt voor de klant en doet alles, behalve het fysiek transporteren van energie. Deze taak wordt namelijk verzorgd door het netwerkbedrijf.

    Liberalisering

    Het proces van privatisering en deregulering van bedrijven en sectoren.

     

  • Energie verklarende woordenlijst - M

    Magma

    Onder grote druk en door felle hitte gesmolten gesteente, diep onder het aardoppervlak.

    Megawatt (MW)

    1.000.000 Watt. Een generator met een capaciteit van een megawatt kan per uur een megawatt uur (MWh) elektriciteit leveren, per dag 24 MWh.

    Megawatt uur (MWh)

    1.000 kWh. De hoeveelheid stroom die in een uur geproduceerd kan worden door een generator met een capaciteit van een megawatt (MW).

    Methaan

    Methaan (CH4) komt met name vrij in de landbouw (opslag van mest), bij stortplaatsen en bij olie- en gaswinning. De omvang van de emissie was in 1995 in Nederland naar schatting 25 Mton CO2 eq. (10 Mton door landbouw, 10 Mton door stortplaatsen, 4 Mton door energiebedrijven, 1 Mton door overige diverse bronnen).

  • Energie verklarende woordenlijst - N

    Net

    Eén of meer verbindingen voor het transport van elektriciteit en de daarmee verbonden transformator-, schakel-, verdeel- en onderstations en andere hulpmiddelen, behoudens voor zover deze verbindingen en hulpmiddelen liggen binnen de installatie van een producent of van een afnemer.

    Netaansluitpunt

    Het fysieke punt dat de grens tussen de aansluiting en het net van de netbeheerder aangeeft.

    Netverliezen

    Saldo van energie ingevoed op en energie afgenomen van een bepaald net gedurende een bepaalde tijd.

    Netwerkbedrijf

    De Nederlandse netwerkbedrijven (ook wel: netbeheerders) zijn onafhankelijke organisaties die vroeger deel uitmaakten van de regionale energiebedrijven. Het netwerkbedrijf verzorgt de fysieke levering van elektriciteit naar de verbruiker en is monopolist in zijn regio.

    Neutron

    Elektrisch neutraal deeltje van een atoomkern met ongeveer gelijke massa als het proton. In tegenstelling tot het proton is het neutron niet elektrisch geladen.

    NMA

    Nederlandse Mededingingsautoriteit. Deze dienst houdt toezicht op eerlijk concurrentieverhoudingen en grijpt in bij verstoorde concurrentieverhoudingen. Nma wordt ook wel aangeduid met de term kartelpolitie. Dte, toezichthouder van de energiesector maakt deel uit van deze instantie. Consumentenautoriteit, OPTA en NMa zijn vanaf 1 april verder gegaan onder de naam Autoriteit Consument & Markt (ACM).

    No barriers to switching

    Afwezigheid van belemmeringen voor afnemers om te wisselen van leverancier. Voorwaarde voor een succesvolle liberalisering. Belemmeringen kunnen zijn: hoge opzegkosten, lange opzegtermijnen, slecht op elkaar ingestelde informatiesystemen of trage procedures.

    No barriers to trade

    Afwezigheid van belemmeringen voor markpartijen om te concurreren. Voorwaarde voor een succesvolle liberalisering.

    Normaaltarief

    Het tarief, uitgedrukt in ct/kWh, voor het gebruik van het net gedurende vooraf door de regionale netbeheerder bepaalde uren tijdens welke gemiddeld een hogere belasting van het net voorkomt.

    Normaaluren

    Uren van de dag waarvoor het normaaltarief geldt.

    NTPA

    Negotiated third party access of onderhandelde nettoegang. Binnen deze marktvorm moeten bedrijven onderling onderhandelen over de voorwaarden om elkaars netwerken te kunnen gebruiken.

    Nucleaire energie

    Nucleaire of atoomenergie is energie verkregen uit de kern van het atoom.

  • Energie verklarende woordenlijst - O

    Ohm

    Eenheid van weerstand. Als je een weerstand aansluit op een spanning van 1 volt en er loopt dan een stroom door die weerstand van 1 ampère, dan heeft die weerstand een waarde van 1 ohm.

    Onderhandelde nettoegang

    Ook wel nTPA, negotiated third party access. Binnen deze marktvorm moeten bedrijven onderling onderhandelen over de voorwaarden om elkaars netwerken te kunnen gebruiken.

    Ozon

    Een soort zuurstof, echter met drie atomen per molecuul in plaats van de gebruikelijke twee. Ozon (O3) is een giftig gas, maar de ozonlaag in onze atmosfeer beschermt de aarde tegen de schadelijke ultraviolette straling van de zon.

  • Energie verklarende woordenlijst - P

    Passieve zonne-energie

    Voor passieve zonne-energie hoeven geen ingewikkelde installaties gebouwd te worden. Men maakt gebruik van binnenschijnend zonlicht voor het verlichten en verwarmen van huizen en kantoren.

    Platform Versnelling Energieliberalisering

    In het PVE zijn de overheid, de energiebedrijven, het bedrijfsleven en andere relevante partijen vertegenwoordigd. Doel van het PVE is het zo snel mogelijk realiseren van een werkbare en economisch verantwoorde marktwerking in de Nederlandse energiesector.

    Plutonium

    Net als uranium een brandstof kernsplitsing in kerncentrales.

    Privatisering

    Het proces van transformatie van staatsbedrijven naar particuliere bedrijven.

    Producent

    Een organisatorische eenheid die zich bezighoudt met het opwekken van elektriciteit.

    Programmaverantwoordelijke

    Een marktpartij die door de system operator als programmaverantwoordelijke erkend is en daarmee de programmaverantwoordelijkheid daadwerkelijk mag uitvoeren.

    Programmaverantwoordelijkheid

    De verantwoordelijkheid van afnemers, niet zijnde beschermde afnemers, en vergunninghouders om energieprogramma’s met betrekking tot de productie, het transport en het verbruik van elektriciteit op te stellen of te doen opstellen ten behoeve van de netbeheerders en zich met inachtneming van de voorwaarden, bedoeld in artikel 26 van de Elektriciteitswet te gedragen overeenkomstig die energieprogramma’s.

    Proton

    Elementair positief elektrisch deeltje in atoomkernen, een van de bouwstenen van de materie. In tegenstelling tot het neutron is het proton dus elektrisch geladen.

  • Energie verklarende woordenlijst - R

    Radioactiviteit

    De eigenschap van sommige niet erg stabiele atomen om spontaan tot straling over te gaan en andere atomen van andere eementen te vormen.

    Reactor

    Een installatie waarin nucleaire kettingreacties gecontroleerd kunnen worden uitgevoerd.

    Regionale netbeheerder

    Een netbeheerder die is aangewezen voor het beheer van één of meer netten, anders dan het landelijk hoogspanningsnet.

    Regulerende Energiebelasting (REB)

    Belasting op energieverbruik. De Regulerende Energie Belasting (of ecotax) wordt geheven op milieu onvriendelijke energiebronnen: kernenergie en energie opgewekt uit fossiele brandstoffen. Met de ecotax probeert de overheid de scheve concurrentiepositie tussen verschillende energiebronnen recht te trekken door energiebedrijven de zgn. externe kosten mee te vertalen in prijs. Groene energie vervuilt niet en is daarom vrijgesteld van de eco-tax.

    RTPA

    Regulated thrird party acess of gereguleerde nettoegang. Binnen deze marktvorm hoeven bedrijven onderling niet te onderhandelen over de voorwaarden om elkaars netwerken te kunnen gebruiken. De nettoegangsvoorwaarden worden bepaald door de overheid.

  • Energie verklarende woordenlijst - S

    SEP

    Samenwerkende Electriciteits Producenten. De SEP bestaat niet meer en heeft haar taken overgedragen aan landelijk netwerkbeheerder Tennet.

    Stroomstoring

    Als een stroomstoring langer dan 4 uur duurt, krijg je van je netbeheerder € 35 schadevergoeding. Voor elke 4 uur stroomstoring die hier bij komt, kun je een extra vergoeding van € 20 krijgen. Er gelden bepaalde voorwaarden voor de vergoeding.

    Systeemdiensten

    De diensten die de netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet uitvoert om het transport van elektriciteit over alle netten op een veilige en doelmatige wijze te waarborgen, om grootschalige storingen van het transport van elektriciteit op te lossen, en om de energiebalans op alle netten te handhaven of te herstellen.

    Systeemdienstentarief

    Het tarief in rekening gebracht door de netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet bij aangeslotenen op het Nederlandse elektriciteitsnet en programmaverantwoordelijken ter dekking van de kosten van de systeemdiensten.

    System operator

    De netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet, waar deze verantwoordelijke is voor het leveren van de systeemdiensten. In Nederland is dit de Tennet.

  • Energie verklarende woordenlijst - T

    Tennet

    Onafhankelijk beheerder van het landelijk hoogspanningsnet. Tennet is voor 100% eigendom van de Nederlandse overheid en beheerder van het groencerificatensysteem.

    Transportdienst

    Het transporteren van elektriciteit van producenten naar verbruikers door gebruik te maken van het net. Hieronder wordt mede verstaan het oplossen van transportbeperkingen, het compenseren van netverliezen en het instandhouden van de spannings- en blindvermogenshuishouding.

    Transportprognose

    Een door de aangeslotene of diens programmaverantwoordelijke per tijdsperiode opgestelde en bij de betreffende netbeheerder ingediende planning van de som van afname of invoeding per netaansluit- of verzamelpunt dat valt onder de verantwoordelijkheid van de aangeslotene of diens programmaverantwoordelijke.

    Transporttarief

    Het tarief in rekening gebracht door de netbeheerder bij een aangeslotene ter dekking van de kosten van de transportdienst.

    Turbine

    Een wiel met schoepen dat door een natuurlijke drager van energie wordt aangedreven om mechanische energie op te wekken. In elektriciteitscentrales kan men stoomturbines gebruiken om de generatoren aan te drijven. Waterkrachtinstallaties gebruiken door water aangedreven turbines en de turbines in windmolens worden aangedreven door de wind.

  • Energie verklarende woordenlijst - U

    Uitvoeringsnota klimaatbeleid

    In de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid staat beschreven hoe Nederland haar klimaatdoelstellingen wil bereiken. Deel 1 van de nota is in juni 1999 verschenen en behandelt de beleidsintensivering die moet leiden tot 25 Mton CO2 eq. reductie binnen de Nederlandse landsgrenzen in 2010. Deel 2 van de nota gaat over de reductiemogelijkheden in het buitenland (ook 25 Mton CO2 eq.) en zal in de loop van 2000 verschijnen.

    Uranium

    Net als plutonium een brandstof kernsplitsing in kerncentrales.

  • Energie verklarende woordenlijst - V

    Verbruiker

    Een aangeslotene die elektrische energie afneemt van het net.

    Vergunninghouder

    Het energiebedrijf dat bevoegd is te leveren aan de nog niet vrije of gebonden klant.

    Voltage

    De hoeveelheid volts ofwel de spanning van elektriciteit. Door deze elektrische druk stroomt elektriciteit door het circuit. Het verschil in elektrisch vermogen tussen twee punten van het circuit wordt het voltage genoemd. Voor de transport van elektriciteit is het voordelig om dit onder een zo hoog mogelijke spanning te doen (110 kV tot 380 kV) omdat zo de ‘netverliezen‘ het laagst zijn. De meeste huishoudelijke apparaten werken op 220 volt.

    Vrije afnemer

    Een afnemer op de vrije markt, niet meer beschermd door de overheid. D.w.z. een afnemer die ervoor kan kiezen elektriciteit af te nemen bij iemand anders dan zijn vergunninghouder.

  • Energie verklarende woordenlijst - W

    Warmtekrachtinstallatie

    Een installatie die zodanig elektriciteit opwekt dat ook de daarbij geproduceerde warmte nuttig wordt gebruikt. Ook wel: WK-installatie.

    Waterkracht

    Elektriciteit opgewekt met behulp van vallend water of water in een stuwdam dat een turbine aandrijft.

    Waterstof

    Scheikundig element: H Allereenvoudigste atoom: één proton met daaromheen een elektron. Onderdeel van bijna alle organische verbindingen (plantkundige, dierlijke en fossiele). Een van de beide elementen waarvan water is opgebouwd: H2O ofwel twee waterstofatomen en een zuurstofatoom.

    Waterstof dient ook als brandstof voor kernfusie.

    Watt

    Eenheid van elektrisch vermogen op een willekeurig tijdstip. Watt worden vaak gebruikt als aanduiding voor opwekkingscapaciteit of stroomvraag. Een langere tijd ingezette capaciteit van 1 Watt staat gelijk aan een stroomlevering van 1 joule per seconde. Watt wordt soms aangeduid met VI ofwel spanning x stroom. Daaruit is makkelijk af te leiden dat via een zekering (smeltveiligheid) van 16 Ampere bij een spanning van 230 V een maximaal vermogen van 3680 Watt kan worden gevoed. Dat zijn bijvoorbeeld 36 lampen van 100 W of een wasmachine van 1400 W, een broodrooster van 800 W een computer van 280 W en 12 lampen van 100 W. Als U daar nog een lamp of ander apparaat bij inschakelt zal de zekering na korte tijd wegens overbelasting ‘doorbranden’ Grotere hoeveelheden Watt’s worden ook wel uitgedrukt in kilowatt (kW, duizend watt), megawatt (MW, miljoen watt of duizend kW) of gigawatt (GW, miljard watt of duizend MW).

    Watt uur

    De hoeveelheid stroom die in één uur geproduceerd kan worden door één watt aan capaciteit volledig in te zetten.

    Weerstand

    Alle elektrische apparaten hebben een bepaalde hoeveelheid weerstand. Met weerstand wordt bedoeld in welke mate de elektronen in een stroomkring worden gehinderd in hun stroom van A naar B. Als je een weerstand aansluit op een spanning van 1 volt en er loopt dan een stroom door die weerstand van 1 ampère, dan heeft die weerstand een waarde van 1 ohm.

    Windenergie

    Het opwekken van elektrische energie door middel van een windturbine.

  • Energie verklarende woordenlijst - Z

    Zonneboiler

    Toestel voor warmwatervoorziening met een opslagreservoir, dat gebruik maakt van zonne-energie voor de opwarming van water.

    Zonnecel

    Bekend van de zakrekenmachine, maar nog veel breder toepasbaar: een cel die zonlicht direct omzet in bruikbare elektriciteit. Cellen worden verwerkt in modules die op hun beurt weer deel uitmaken van zonnepanelen.

    Zonne-energie

    Energie die direct van de zon afkomt. Deze energie kan opgewekt worden met een zonneboiler of met behulp van zonnecellen.