Gas en olie

MagmaDe overblijfselen van planten en dieren die duizenden tot miljoenen jaren geleden leefden, leverden de basis van de olie en het aardgas zoals wij dat vandaag kennen. Deze resten zakten duizenden meters. Als gevolg van druk en hitte vonden biologische en chemische reacties plaats en werd de olie en het gas gevormd dat tegenwoordig gewonnen wordt.

Gas- en oliewinning

Het begon allemaal met de vondst van het Groningenveld in 1959 en de daaropvolgende opkomst van aardgas. Nu heeft 98 procent van de huizen in Nederland een gasaansluiting en ongeveer 50 procent van de elektriciteit wordt in Nederland geproduceerd in aardgasgestookte centrales. Daarmee is Nederland nog steeds het land met het meest intensieve aardgasgebruik ter wereld.

Het gas uit het Groningen bevat relatief veel stikstof in vergelijking met gas uit andere velden. Hierdoor heeft het Groningen-gas (G-gas) een lagere verbrandingswaarde. We noemen het laagcalorisch gas. Toen het Groningenveld werd gevonden, werden alle gastoestellen in Nederland op deze gaskwaliteit afgestemd.

Later werden kleinere aardgasvelden ontdekt, die gas met een hogere verbrandingswaarde bleken te bevatten: het zogenaamde hoogcalorisch gas (H-gas).Om ook dit gas geschikt te maken voor de op G-gas afgestemde toestellen, wordt in speciaal hiervoor gebouwde installaties stikstof bijgemengd.

Onze gasvoorraad

GasproductieGeschat wordt dat de gaslaag in Groningen zo'n 2800 miljard kubieke meter is. Daarmee is het de grootste gasbel van Europa. Tweederde daarvan is inmiddels gewonnen. NAM verwacht nog zeker 25 jaar veel gas te kunnen winnen. Gaswinning heeft een grote bijdrage geleverd aan de Nederlandse welvaart en zorgt nog steeds jaarlijks voor enkele miljarden aan baten.

Wat levert Gronings gas op?

In 2012 werd 47 miljard kubieke meter gas gewonnen in Groningen en dat leverde de schatkist zo'n 11,5 miljard euro op. Door de reeks van aardbevingen in Groningen is de aardgaswinning in Groningen inmiddels gebonden aan een productieplafond. In het gasbesluit van december 2015 is bepaald dat de winning van Gronings aardgas door de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) in 2016 beperkt blijft tot 27 miljard m3. In 2013 was de productie van Gronings aardgas nog 53,9 miljard m3. Daarna is het stapsgewijs afgenomen naar 42,5 miljard m3 in 2014 en 30 miljard m3 in 2015. De afname is 2015 was bijna 30 procent. De totale productie van aardgas (inclusief andere velden) viel dat jaar terug met 25 procent.

Import van gas uit Noorwegen en Rusland

In 2013 hebben we circa 4 miljard kubieke meter aardgas geïmporteerd uit Rusland. Dat is ongeveer 5 procent van de totale hoeveelheid van bijna 84 miljard kubieke meter. Dit gas is niet bestemd voor Nederlandse huishoudens, omdat het hoogcalorisch gas is. Nederlandse huishoudens stoken laagcalorisch gas dat voor honderd procent afkomstig is uit het Groningen-veld.

Het hoogcalorisch gas dat GasTerra inkoopt uit de kleinere Nederlandse velden en importeert uit Noorwegen en Rusland wordt met name aan industriële bedrijven verkocht als brandstof of als grondstof voor de chemische industrie en geëxploreerd naar andere Europese landen.

Export van gas

Omdat er veel aardgas in de Nederlandse bodem zit, hebben we een goed gasnet aangelegd. Dat net wordt niet alleen gebruikt om Nederlanders van gas te voorzien, maar ook om gas te exporteren. Daar verdienen we dus aan. Gelukkig zit er nog meer dan voldoende aardgas in de grond, waar het Groningenveld ruim vijftig jaar na de ontdekking nog bijna 1000 miljard kubieke meter bevat.

Aardbevingen

De productie van dit gas heeft echter naast grote voordelen ook nadelige kanten, zoals recentelijk bleek toen het winningsgebied werd opgeschrikt door een reeks lichte aardbevingen. Niet uitgesloten kan worden dat in de toekomst krachtiger bevingen zullen voorkomen. De producent van het gas, de NAM, werkt nauw samen met de overheid en de lokale gemeenschap om de schade in kaart te brengen en te herstellen en maatregelen te nemen die de risico’s die met de gaswinning gepaard gaan, te beperken. Mocht de productie van gas minder worden vanwege gevaar voor aardbevingen, dan lopen we die inkomsten mis.

Meer buitenlands gas geschikt gemaakt voor huishoudens

De komende jaren worden de mogelijkheden vergroot voor het geschikt maken van gas uit het buitenland voor Nederlandse huishoudens. Dit gebeurt met het oog op een lagere gaswinning in Groningen, zo maakte minister Henk Kamp van Economische Zaken eind mei 2015 bekend

Het gas kan geschikt worden gemaakt voor Nederlandse huishoudens door het in een stikstofinstallatie te mengen met stikstof. Op dit moment kan er op die manier in Nederland 20 miljard kubieke meter gas per jaar worden omgezet in installaties in Wieringermeer, Ommen en Zuidbroek. Die capaciteit gaat vanaf eind 2019 omhoog naar 30 miljard kubieke meter per jaar.

Aardolie

Boortoren schoonebeekOp een aantal plaatsen in de provincie Zuid-Holland en op de Noordzee wordt aardolie gewonnen.De oliewinning in Schoonebeek is in 1996 stopgezet; eind 2007 nam de NAM, samen met partner Energie Beheer Nederland (EBN) het besluit om opnieuw olie te gaan winnen in Schoonebeek.

Ondergrondse opslag

Op drie plaatsen in Nederland vindt ondergronds opslag van aardgas plaats, namelijk in Grijpskerk, Norg en Alkmaar. Andere mogelijkheden voor gasopslag zijn in studie. Daarnaast wordt onderzocht of CO2 in de ondergrond kan worden opgeslagen.

Beschikbaarheid en vraag naar gas

  • De vraag naar gas neemt wereldwijd fors toe.
  • De gasproductie in OESO-landen en Europa neemt af.
  • De regionale gasmarkten raken langzamerhand met elkaar verweven door de grotere rol van vloeibaar aardgas.

We moeten ons voorbereiden op een dalende productie in eigen land. Dat betekent dat we meer moeten importeren. Bovendien moeten we ons voorbereiden op een andere rol op de internationale gasmarkt. Die rol moet zich richten op transport, handel en aanverwante activiteiten rond de nieuwe gasstromen.

Rol overheid

Aardgas productieplantDe overheid zou zich naar eigen zeggen moeten concentreren op het bevorderen van het investeringsklimaat van gastransport, vloeibaar aardgas en de opslag van aardgas. Daarnaast moet de overheid de marktwerking in Europa bevorderen en de Europese politiek laten inspelen op de geopolitieke veranderingen.

Ook met het oog op de oliecrisis in de jaren zeventig nam het besef toe dat we zuinig moeten zijn op het aardgas in Groningen. Hiervoor is het zogenoemde kleineveldenbeleid ontwikkeld, waarbij veel velden in productie zijn gebracht.

Gas transport en levering

In een vrije energiemarkt wordt een onderscheid gemaakt tussen transport van energie en de levering van energie. In Nederland ligt al een uitgebreid elektriciteits- en gasnetwerk. Het is te duur en economisch niet verantwoord om daarnaast een tweede net aan te leggen. Vandaar dat alle leveranciers van de bestaande netwerken gebruik moeten maken. In zo'n situatie moet worden voorkomen dat een energiebedrijf, dat beide diensten aanbiedt, er belang bij heeft om andere leveranciers te weren van zijn netwerk. Daarom wordt er een splitsing aangebracht tussen levering en transport, zodat er concurrentie tussen leveranciers kan plaatsvinden.

Splitsing van energiebedrijven

Splitsing houdt in dat energiebedrijven die netbeheerder en leverancier zijn, gesplitst worden in twee bedrijven:
1. De netbeheerder. Dit bedrijf registreert alle aansluitingen en zorgt voor het transport van de energie in zijn gebied. Het bedrijf is niet commercieel.

2. De energieleverancier. Dit is een commercieel bedrijf dat zich bezighoudt met alle andere activiteiten die met energievoorziening te maken hebben. Bijvoorbeeld de levering van energie, handel en energieproductie.

Je kunt niet voor een andere netbeheerder kiezen. Het netwerk ligt immers vast. Op de website eancodeboek.nl kun je zien wie je netbeheerder is. Vul daarvoor je adres en postcode in.

Gas en stroom vergelijken is supersimpel

Je kunt wél voor een andere energieleverancier voor gas en/of stroom kiezen. Via onze Energievergelijker is dat een fluitje van een cent! Je postcode, huisnummer en energieverbruik zijn de enige dingen die je nodig hebt om een goede energievergelijking te maken. Overstappen kan je honderden euro’s opleveren en duurt maar een paar minuten. De rest wordt geregeld, zoals het opzeggen van je huidige energiecontract. Je blijft gewoon gas en stroom geleverd krijgen, dus je merkt er niets van - alleen in je portemonnee!

Geactualiseerd: 28-03-2016