Wij vergelijken. Jij bespaart.
Ben Woldring
Vragen? Wij zijn vandaag bereikbaar tot 22.00 uur

Wat is biomassa of bio-energie?

Energie uit biomassa wordt ook wel bio-energie genoemd.Bio-energie is elektriciteit, warmte of gas die gewonnen wordt uit organisch materiaal (biomassa). Dit is bijvoorbeeld hout, groente-, fruit- en tuinafval, rioolslib en mest. Biomassa kan op verschillende manieren duurzame energie leveren. 

biomassa.PNG

Verbranding van biomassa

Elektriciteitscentrales en afvalverbrandingsinstallaties wekken elektriciteit en warmte op door biomassa te verbranden. Dit is één van de goedkoopste manieren om duurzame energie te produceren. In 2019 komt 60% van de duurzame energie die in Nederland geproduceerd wordt van biomassa. Vaak moet de biomassa eerst vergast of vergist worden tot een biobrandstof. Biomassa bestaat uit allerlei organische materialen, zoals hout, gft-afval, plantaardige olie, mest en speciaal hiervoor verbouwde gewassen. Dit plantaardige en dierlijke materiaal kan als bron dienen voor de productie van elektriciteit, warmte en gas.  

hernieuwbaar-gas-uit-biomassa.jpg

Groen gas en biogas

Uit biomassa kun je ook groen gas winnen. Groen gas is de duurzame variant van aardgas en wordt gemaakt door biogas op te waarderen tot het dezelfde kwaliteit heeft als aardgas. Groen gas kan voor exact dezelfde toepassingen kan worden gebruikt als aardgas. Biogas wordt geproduceerd uit onder meer slib, afval van stortplaatsen, tuinafval, resten groente en fruit, en dierlijke restproducten zoals koeienmest. Het biogas wordt vervolgens gezuiverd en gedroogd en op dezelfde kwaliteit als aardgas gebracht. Na deze bewerkingen mag het groen gas heten en is het een duurzaam alternatief voor fossiel aardgas.

groengasketen.PNG

Groengasketen (Bron:Groengas Nederland)

In de periode 2020-2030 moet de hoeveelheid in Nederland geproduceerd groen gas toenemen tot 2 miljard m³ per jaar. Energieleveranciers mogen alleen groen gas leveren als ze daarvoor certificaten, de zogenaamde "Garanties van Oorsprong voor gas", hebben gekocht. In Nederland geeft Vertogas de GvO's uit. Vertogas controleert of het gas voldoet aan de gestelde eisen voor zo’n certificaat. Zo weet je zeker dat het groene gas ook echt groen is.

Biobrandstoffen in benzine en diesel

Biomassa kan ook als basis dienen voor de productie van biodiesel en bio-ethanol. Deze biobrandstoffen kunnen (voor een deel) de gewone benzine en diesel aan de pomp vervangen. Benzine- en dieselleveranciers zijn verplicht om in hun product een klein percentage biobrandstoffen bij te mengen.  

Duurzame of hernieuwbare energie

Bio-energie wordt gerekend tot een van de vormen van duurzame energie. Onder het begrip 'duurzaam' wordt echter niet door iedereen hetzelfde verstaan. Over het algemeen wordt bio-energie als 'duurzaam' beschouwd als aan een aantal voorwaarden is voldaan: 

  • Bij de opwekking van bio-energie mag in de gehele energievoorzieningsketen geen sprake zijn van schadelijke milieu-effecten;

  • Er mag geen sprake zijn van uitputting van natuurlijke grondstoffen: de hoeveelheid plantaardig materiaal dient op peil te blijven door voldoende aanplant en onderhoud van bossen; 

  • De benutting van natuurlijke grondstoffen moet zo optimaal mogelijk zijn: natuurlijke grondstoffen dienen zo hoogwaardig mogelijk te worden ingezet en de omzetting van biomassa in bruikbare energie dient met een zo hoog mogelijk rendement te gebeuren. 

Bio-energie is net als zonne-energie, windenergie en waterkracht afkomstig van een hernieuwbare, zeg maar onuitputtelijke bron. Echter staat “onuitputtelijk” ter discussie, omdat bij grootschalig gebruik van biomassa de verbranding sneller gaat dan nieuwe aangroei.  

Daarnaast is ook de uitstoot een bron van discussie. Planten en bomen halen bij hun groei CO2 uit de lucht en bij de omzetting van biomassa in elektriciteit en warmte komt deze CO2 weer vrij. Door de benutting van plantaardig materiaal wordt dus geen (extra) CO2 aan de atmosfeer toegevoegd. Daarnaast komt bij de verbranding ook nog fijnstof vrij, wat rondom de centrales/installaties kan zorgen voor een verhoogde concentratie in de lucht.  

Is een open haard duurzaam?

Het stoken van houtblokken in een gewone open haard gaat gepaard met forse warmteverliezen. Veelal moet er meer worden bijgestookt met de CV-installatie dan er nuttig aan ruimteverwarming wordt bijgedragen door de open haard. Door de noodzakelijke trek van de schoorsteen verdwijnt er veel warmte die aanwezig is in de huiskamer naar buiten. Ook bevatten de rookgassen allerlei schadelijke stoffen. Het stoken van houtblokken in een open haard is daarom niet aan te bevelen. Een speciale houtkachel of tegelkachel, waarbij het hout zo schoon mogelijk verbrand wordt, levert dan meer op. 

En hoe zit het met een pelletkachel of biomassaketel?

Met een pelletkachel of biomassaketel kun je je huis zonder aardgas verwarmen. In plaats daarvan gebruik je houtpellets. Of dat ook voordeel heeft voor het klimaat, daarover verschillen deskundigen van mening. Ook is er veel discussie over de invloed op gezonde buitenlucht. Lees meer op Milieu Centraal. Sinds 1 januari 2020 kun je geen subsidie meer krijgen voor pelletkachels en biomassakachels. De subsidie is afgeschaft omdat ze luchtvervuiling geven. Wil je duurzaam verwarmen of warm water? Kies dan een warmtepomp of zonneboiler, daar zit (nog) wel subsidie op.

Milieuorganisaties

Milieuorganisaties volgen de ontwikkelingen nauwgezet en staan vaak kritisch tegenover bio-energie. Zo vinden zij dat er vaak onduidelijkheid is over de herkomst van de biomassa: zonder inzicht in productie, vervoer en verwerking, is duurzaamheid niet te meten. Daarnaast zijn ze van mening dat bij veel biomassaverwerking schadelijke stoffen vrijkomen; dat geldt voor mest, rioolslib en sloophout. Het gaat om zware metalen, chloor, zwaveloxide en fijn stof, maar ook broeikasgassen zoals methaan, lachgas en fluorgas. Volgens hen kan de teelt van biomassa voor bio-energie (m.n. biobrandstof) wereldwijd de biodiversiteit en voedselproductie bedreigen, door houtkap en tekort aan akkerbouwgronden; dat geldt voor palmolieproductie, waarvoor mogelijk tropisch regenwoud moet wijken. 

rwe-biomassa.PNG

RWE: Steenkool- en biomassacentrale in de Eemshaven

Overheid: inzet biomassa noodzakelijk

Het kabinet is ervan overtuigd dat de inzet van biomassa nu en richting 2030 en 2050 noodzakelijk is voor de verduurzaming van onze economie en het realiseren van de klimaatopgave. Behalve om energie te produceren, kun je biomassa ook op andere manieren als grondstof gebruiken. In de chemie bijvoorbeeld bij de productie van plastics. Om de klimaatdoelstellingen te behalen is de afgelopen jaren vol ingezet op biomassa. Nu er maatschappelijk gezien veel weerstand is, zal de overheid hier verder naar gaan kijken. Voorlopig worden de subsidies op de verbranding van hout voor elektriciteitsproductie gestopt. Het verbranden van biomassa om stroom op te wekken en warmte te genereren, moet worden afgebouwd. Dat advies gaf de Sociaal-Economische Raad (SER) op 8 juli 2020 aan de regering over het gebruik van biomassa.

Geactualiseerd: 20-07-2020